Journal of Women's Studies and Research in Iran and Muslim Countries
Journal of Women's Studies and Research in Iran and Muslim Countries
جهان نیازمند حاکمیت «روح زنانه»
تلاش امروزی بشر برای دستیابی به صلح و اقدامات مختلف در این زمینه، نشان از تکامل انسان و عبرت آموزی وی از تاریخ دارد. اما این تلاش تاکنون چندان موفق نبوده و تنها از قالب جنگ های معدود جهانی به درگیری ها و مناقشات مسلحانه متعدد منطقه ای تغییر وضعیت داده است. به علاوه پدیده هایی چون جنگ سرد و تروریسم نیز هزینه های هنگفتی را به ملل و کشورهای مختلف تحمیل کرده است.
علت عدم موفقیت اقدامات صورت گرفته شاید در درک و دریافت صحیح مفهوم صلح باشد. مفهوم صلح عمیق تر از آنست که با قراردادها و توافق های موردی و مشروط به منافع مقطعی بتوان به آن دست یافت. تحقق صلح علاوه بر ضرورت اتکای آن بر بنیان های نظری عمیق و مستحکم، نیازمند شرایط و حضور انسان هایی است که اساس تفکر و رفتار آنان بر خشونت و مخاصمه استوار نباشد. چرا که صلح تنها در «فقدان اعمال زور از طریق عملیات مسلحانه» تعریف نمی شود، بلکه باید آن را در «حاکمیت روح آشتی و تلاش برای بقا و پیشرفت نسل ها» جستجو کرد.
در نبود صلح، آحاد بشر متضرر می شوند؛ زنان، مردان، کودکان، نظامیان و غیرنظامیان. اما میزان ضررها و آسیب ها را باید براساس موقعیت و مسئولیت هر فرد در آتش برافروخته شده، برآورد کرد.
موضوع «زنان و صلح» به همین دلیل از مباحث مهم به شمار می آید. موقعیت زنان در این حوزه از دو جنبه مورد توجه قرار گرفته است؛ به عنوان کسانی که با کمترین نقش آفرینی در جنگ ها، بیشترین صدمات را متحمل می شوند و نیز به عنوان کسانی که می توانند در کاهش آلام جنگ و تحقق صلح به نقش آفرینی موثر بپردازند.
اما آیا نقش زنان به این دو حوزه محدود می شود؟ مگر نه این است که اینک جای پای بسیاری از زنان سیاستمدار جهان را می توان در بروز و تداوم جنگ ها دید؟ مگر نه اینکه امروزه زنان به عنوان اعضای ارتش و نیروهای نظامی در جنگ ها حضور دارند؟
مگر تزيپي ليوني وزير خارجه اسراییل با قساوت تمام در حالی که زنان و کودکان فلسطینی در غزه قتل عام می شدند، بر ضرورت تداوم حملات اصرار نکرد و با رد هر گونه بحران انسانی در آن شهر، تلاش خود را برای کشتار بیشتر به کار نبرد؟
مگر نه اینست که در حال حاضر حدود 10 درصد از نیروهای نظامی اشغالگر در افغانستان و عراق را زنان تشکیل می دهند؟
از سوی دیگر بی تردید خصوصیات و ویژگی های زنانه که ریشه در عواطف بشری دارد کمترین تاثیر و نقش آفرینی را در بروز جنگ ها و درگیری ها داشته است. زنان به عنوان حاملان نسل آینده وظیفه ای فطری برای حفاظت از نسل ها بر عهده دارند.
بنابراین در موضوع «زنان و صلح» باید به «روح زنانه» توجه داشت. همان ویژگی که هرگاه در تاریخ رخ نمایانده، حلقه واسط میان حقیقت و مردم قرار گرفته است. به عبارت دیگر از زاویه ای واقع نگر می توان گفت جنگ و صلح پدیده هایی زنانه یا مردانه نیستند، اما ویژگی های زنانه، ویژگی هایی صلح طلبانه و ضد جنگ است.
چنانچه ادیان الهی که منشاء بزرگترین تحولات تاریخ بوده و رسالتشان بر اصلاح امور و روابط میان انسان ها قرار داشته، همواره از ویژگی های زنانه برای ورود دین جدید به میان مردم بهره برده اند؛ هاجر، مریم، آسیه، خدیجه، فاطمه و زینب (س) حلقه اتصال مردم به بزرگترین حرکت های مصلحانه تاریخ بوده اند.
در واقع پيچيدگى های مفهوم صلح، تحقق آن را وابسته به وجود عوامل متعددی می سازد. به خصوص در ادیان ابراهیمی که صلح به معنی فراگیرتری مطرح بوده و انسان ها نه فقط نیازمند صلح میان یکدیگر هستند، بلکه در درون خویش نیز می بایست به آرامش و آشتی دست یابند. در اینجا نیز «روح زنانه» کارکرد عمیق و وسیع خود را خواهد داشت.
زنان از آن رو مادران زمین نام گرفته اند که به واسطه ویژگی مادرانه خویش نگران حفظ صلح و آرامش برای محافظت از فرزندان خود هستند. «روح زنانه» موهبت خلقت است که به بشر برای زندگی بهتر هدیه شده، اما بهره مندی از آن نیازمند میدان دادن به عوامل دیگری چون به کارگیری «تدبیر زنانه» در روند امور نیز هست.
در این شماره از فرزانه تعدادی از سخنرانی ها و مقالات «کارگاه مبادله تجربیات؛ زنان، برابری و صلح» که درتیرماه سال جاری در اسلو برگزار شد، انتشار یافته است. در این کارگاه، موضوع زنان و صلح از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفت که از جمله آنها پرداختن به توانمندی زنان با تکیه بر ویژگی های آنان در برقراری صلح است.
نویسنده: سردبیر